Czy książkę Diane Ackerman Azyl można zaliczyć do literatury faktu? Owszem, moim zdaniem tak, pomimo fabularyzowanych wątków.
Wiele razy w ciągu czytania powieści starałam się was zachęcić do zapoznania się z książką. Dlatego potraktujcie to proszę, jako podsumowanie wszystkich słów jakie dotychczas zdołałam wypowiedzieć na jej temat.
Jako główny czynnik, dla którego zakwalifikowałabym Azyl jako literaturę faktu, jest przyzwoita praca autorki jaką wykonała podczas przygotowań przed utworzeniem powieści. Otóż Diane Ackerman bardzo solidnie zapoznała się dziejami Polski (zwyczaje, historia, wierzenia) zanim przystąpiła do pisania.
Na potwierdzenie swoich słów i wniosków jakie wyciągała, mnóstwo z jej opisów zawiera odpowiednie cytaty z dzienników Żabińskich — w szczególności Antoniny.

Brzydota, jako piękno inaczej

Autorka słynie ze swoich obszernych opisów. Nie inaczej wygląda to w przypadku Azylu. Długie, momentami męczące opisy wyczerpujące temat do cna, niczym jak wielokrotnie wyżynana z nadmiaru wody szmata. Opisy piękne, ale zarazem brzydkie, ociekające brudem — zdecydowanie zapadające w pamięci. Niewielu autorów posiada umiejętność pisania o potwornościach jednocześnie wydobywając z nich nadzwyczajny przekaz.

Warszawskie Zoo — schronieniem dla naznaczonych śmiercią

Antonina i Jan Żabińscy — rodzice Rysia i małej Teresy. Przez okres okupacji Polski przez nazistów narażali swoje życie dla ratowania innych.

Piękna i momentami wzruszająca opowieść życia dyrektora Warszawskiego Zoo i jego rodziny podczas II Wojny Światowej.
Trud życia, chęć przetrwania, codzienny strach przed śmiercią, to tylko nie liczne zmagania z jakimi musieli się mierzyć ludzie podczas wojny. Rodzina Żabińskich wspaniale odnalazła się w roli „przemytników” żydowskich rodzin z Getta Warszawskiego. Cudownie potrafili wykorzystać swoje stanowisko do celów sabotażowych. Przez wiele miesięcy, nawet lat, utrzymywali pod swoim dachem przyjaciół skazanych na śmierć. Nabyta umiejętność tuszowania oraz dostosowywania się do warunków, pozwoliła im uratować mnóstwo ludzkich żyć.
Przypłacili tym swoim zdrowiem psychicznym i fizycznym, ale dla nich nie miało to najmniejszego znaczenia, ponieważ jak sam Jan powiedział — „robiliśmy co trzeba”.

Żabińscy byli odpowiednimi osobami na odpowiednim stanowisku. „Możemy człowieka ocenić po tym, jak traktuje zwierzęta”. Ich miłość i szacunek do zwierząt idealnie przekłada się na miłość do bliźniego. Czasem zwyczajny fart, momentami jednak zimna krew uchowały ich przed utratą życia.

Podsumowanie

Jest to książka, z którą, uważam, każdy powinien się zapoznać. To nie tylko historia życia Żabińskich, to również okrutny obraz zmagań wszystkich żyjących istnień podczas wojny. Rozumiem, że powieść nie wszystkim jednak przypadnie do gustu ze względu na obszerne opisy autorki. Moim jednak zdaniem, gdyby nie one, obraz wojny nie byłby tak namacalny i nie mielibyśmy możliwości przeżywania z bohaterami ich niepewnej codzienności.

Jako ciekawostka dodam, że film nakręcony na podstawie książki posiada urok, zachwyca swoim pięknem, ale jednak w niewielkim stopniu przedstawia prawdziwe życie rodziny Żabińskich.
Więcej na temat samego filmu i wrażeń na jego temat, znajdziecie w innym moim wpisie: The Zookeeper’s wife, polskie tłumaczenie Azyl.

Artykuł Azyl Diane Ackerman pochodzi z serwisu Zufi.pl.

Nawet rodowici Niemcy nie mogli czuć się bezpiecznie, jeśli czuli pociąg do tej samej płci. Bycie gejem oznaczało, w najlepszym przypadku udrękę, szykany i obóz, w najgorszym śmierć na miejscu. Aczkolwiek, kiedy by tak dłużej się zastanowić, w zdecydowanej większości przypadków, śmierć na miejscu byłaby wybawieniem dla wielu.

W nazistowskich Niemczech czy Austrii trzeba było uważać na to, z kim się rozmawiało i w jaki sposób. Mężczyźni w objęciach, również nie byli mile widziani. Na każdym kroku doszukiwano się zażyłości pomiędzy osobami tej samej płci.

Lata udręki, brutalnej i niepotrzebnej śmierci

Mężczyźni z różowym trójkątem to bardzo rzeczowa opowieść o tym, jak homoseksualiści byli traktowani podczas II Wojny Światowej.
Historia Josef’a Kohout’a, który jako młody mężczyzna został skazany na obóz koncentracyjny tylko dlatego, że kochał drugiego mężczyznę. Opowieść człowieka, który nie potrafił zrozumieć, w jakim świecie przyszło mu żyć, gdzie dorośli ludzie nie mogą sami decydować o swoich wyborach i życiu prywatnym.

Cóż ja takiego zrobiłem, bym miał tak ciężko za to pokutować? Czy byłem zboczeńcem albo zagrożeniem dla narodu? Pokochałem przyjaciela, mężczyznę — i nie był to młodociany, tylko 24-letni, dorosły człowiek!
Nie widziałem w tym niczego strasznego, czy niemoralnego.

Co to za świat i co to za ludzie, którzy decydują za dorosłego człowieka, kogo i jak wolno mu kochać”.

Przetrwanie — tylko to się liczyło

Sześć lat życia stracił Josef Kohout w obozowych warunkach. Jako nielicznemu, któremu udało się wytrwać w piekle, jakim zgotowali mu ludzie.

W warunkach, gdzie każdy dzień to walka o życie, wszelka godność i szacunek do samego siebie nie istnieją . Liczy się tylko tu i teraz — co inni powiedzą, pomyślą — nie ma znaczenia.
Ładna buzia, umiejętność nie rzucania się w oczy i uległość, pozwoliły Josef’owi przeżyć. Mimo prób przetrwania, ciężko do końca było mu się wyzbyć zmartwień przed złowrogimi spojrzeniami i niewybrednymi komentarzami w swoim kierunku. Mężczyzna w pewnym momencie zastanawia się nawet, czy fakt bycia prywatną, męską nałożnicą zostanie w przyszłości rozliczone na jego korzyść. Ostatecznie jednak dochodzi do właściwych wniosków. Jego zdaniem każdy, kto kierował się chęcią dalszego istnienia, był gotów na poświęcenia wykraczające poza osobiste zasady czy normy.

Patologiczna chęć niszczenia człowieka

Autor w bardzo powściągliwy sposób rozprawia się ze zbrodniami dokonanymi na jeńcach. Nie wdaje się w szczegóły ich maltretowania, czy śmierci. Opowiada historię człowieka, który pragnął żyć — nic innego nie miało dla niego znaczenia — był gotów na wszelkie poświęcenia.

Nie oceniam, nie śmiałabym, nawet jeśli w obecnej chwili jego postępowanie wykracza poza moje wyobrażenia. Życzyłabym sobie, aby wszyscy, którzy przeczytali tę książkę, doszli do takich samych wniosków. Spotkałam się jednak z opiniami, gdzie twierdzono, że bohater książki miał lżejsze życie, z powodu tego kim był.
Być może prawdą jest, że inni nie mieli tyle do zaoferowania, co Josef, ale czy to pozwala nam jednoznacznie umniejszać jego tragedii, jaką przeżył. Pozostawiam to waszej ocenie.

Jest w książce coś, na co szczególnie chciałabym zwrócić waszą uwagę, ponieważ wiem, że ludzie często nie myślą w takich kategoriach. Skupiają się najczęściej na złu bez większej świadomości, że „owe zło” dotrwało naszych czasów.

Rozsadzanie skalnych ścian, rąbanie surowego kamienia i ociosywanie go — to skrajnie ciężki wysiłek, dlatego kierowano tam tylko Żydów i homoseksualistów. Kamieniołomy pochłonęły wiele ofiar, częste były wypadki przy pracy, przeważnie świadomie prowokowane przez esesmanów czy kapo.

Który kierowca mknąc dzisiaj po niemieckich autostradach wie, że każdy granitowy krawężnik, który je okala, nosi ślady krwi niewinnych ofiar? Krwi ludzi, którzy nie popełnili żadnej zbrodni i jedynie z powodu swojej religii, pochodzenia, poglądów politycznych czy pociągu do własnej płci musieli wegetować i ginąć w obozach koncentracyjnych. Który kierowca, przejeżdżając przez wiadukty na autostradzie, myśli o tym, że każdy granitowy filar, który go podtrzymuje, kosztował życie niezmiernej liczby ludzi? Morze krwi i stosy trupów — taki jest koszt każdego z tych niemieckich wiaduktów”.

Artykuł Mężczyźni z różowym trójkątem pochodzi z serwisu Zufi.pl.

Film nakręcono w oparciu prawdziwej historii życia Jana i Antoniny Żabińskich, którzy podczas II Wojny Światowej ukrywali w swoim dawnym Zoo i w piwnicach domu setki Żydów. Cześć z nich przebywała pod ich opieką kilka dni. Znaleźli się również tacy, którzy pozostali z nimi niemalże do końca trwania wojny.

Jest to trudna i bardzo wzruszająca historia. Trwanie w ciągłym strachu i obawie o życie własne i innych „podopiecznych”.
Poświęcenie ze strony Żabińskich było ogromne. Na pozór normalna Polska rodzina, która potrafiła odnaleźć w swoim dawnym sposobie życia rozwiązanie na uratowanie dziesiątek bezbronnych, skazanych na śmierć dusz.

Artykuł Film Netflix – The Zookeeper’s wife/Azyl pochodzi z serwisu Zufi.pl.

Historia opowiada o żydowskim chłopcu o imieniu Srulik. Akcja dzieje się podczas II WŚ.
Młody Srulik trafia do żydowskiego getta w Warszawie, gdzie wraz z rodziną próbuje przetrwać każdy następny dzień.

Artykuł Biegnij chłopcze, biegnij Uri Orlev pochodzi z serwisu Zufi.pl.

Przyznaję szczerze, że mam poważny problem z tą książką. Historia jest prawdziwa. Opowiada o brytyjskim młodym człowieku, który w wieku 21 lat zostaje powołany do wojska i w 1940 roku wysłany na front. Na tyle, na ile jest w stanie, dzielnie walczy podczas wojny. Niestety, bądź też stety, już na samym początku trafia do niewoli i przechodzi wielomiesięczne piekło.
Za sprawą jednego dzielnego mężczyzny, który poświęca swoje życie, obóz, w którym przebywa Horacy zostaje zamknięty i „chłopaki” trafiają do lepszego miejsce. O tyle lepszego, że nikt więcej nie umiera z głodu, a ludzi traktuje się jak ludzi. Mimo ciężkiej pracy, warunki pozwalają na w miarę normalne funkcjonowanie. W tym też obozie Horacy poznaje Różę, kobietę, która nie uważa się za Polkę a Ślązaczkę. Od tego momentu akcja się rozkręca i wątek miłosny nabiera takiego rozpędu, że powoli zaczyna przyćmiewać inne. 

Mieszanka historii i wielkiej miłości.

Horacy opisuje piekło, z jakim jemu i jego współtowarzyszom przyszło się zmierzyć, gdzie śmierć od kuli była najłagodniejszą z możliwych. Odczłowieczenie, zniszczenie i pozbawienie ducha i godności, w połączeniu z zimnem i brakiem jedzenia doprowadzała ludzi do obłędu. I między tym wszystkim miłość, tak ogromna, której pozazdrościłby nie jeden. Samego seksu i opisów doznań jest tyle, że Gray wymięka.
Może i ja dziwna jestem, a może i trochę zazdrosna nawet xD Ale zupełnie na poważnie do tego podchodząc, nie spodziewałam się tego, przynajmniej nie w takiej formie. Jedno jest pewne- wszystkie na topie aŁtorki z tFUrczoscią erotyczną jako wątek główny, powinny brać przykład z Horacego i jego opisów seksów.

Artykuł Czy w piekle ptaki nadal śpiewają? Ken Scott, Horace Greasley pochodzi z serwisu Zufi.pl.